Laz Enstitüsü tarafından 7 Kasım Lazca Dil Günü dolayısıyla yazılı açıklama yapıldı. Açıklamada Lazca’yı yapay dil modeli uygulamalarına öğretmek için çalışma yapıldığı bilgisi verildi.
Açıklama şöyle;
Lazca, binlerce yıllık geçmişiyle Antik Kolkheti uygarlığından günümüze ulaşmış bir dildir. Laz halkı, bu toprakların kadim ve yerli halklarından biridir; dolayısıyla Lazca da Anadolu’nun yerli dillerinden biridir. Anadolu’da nice uygarlıklar gelip geçmiş, dilleri birer birer yok olmuşken, Lazca yüzyıllar boyunca yaşamın içinde varlığını sürdürmeyi başarmıştır.
Ne var ki bugün, Türkiye’de konuşulan pek çok dil gibi Lazca da ciddi olarak tehlike altındadır. Biz Laz Enstitüsü olarak istiyoruz ki, ana dilimiz Lazca yaşasın, geleceğe taşınsın, çocuklarımızın ve torunlarımızın dili olarak varlığını sürdürsün. Bunun için yılmadan, inançla çalışıyoruz.
2021 yılında 7 Kasım tarihini “Lazca Dil Günü” ilan ettik. Çünkü bu tarih hem ilk Lazca gazete “Mç̆ita Murutsxi (Kızıl Yıldız)”’ın yayımlandığı gün, hem de hepimizin sevgili sanatçısı Kazım Koyuncu’nun doğum günüdür. Bu iki anlamlı günü birleştirerek, Lazca’ya dair farkındalık oluşturmak, insanları bir gün dahi olsa Lazca’yı düşünmeye, onun bugünkü durumunu fark etmeye davet ettik.
Kısa sürede gördük ki Lazca Dil Günü, yalnız bireyler değil, kurumlar tarafından da benimsendi. Bu ilgi ve sahiplenme bize umut veriyor. Bizler Lazca’nın yaşaması için eğitim materyalleri, ders kitapları ve dijital öğrenme araçları hazırlıyoruz; sosyal medya üzerinden farkındalık kampanyaları yürütüyoruz. Online sesli sözlükler ve öğrenme platformları geliştiriyoruz.
Bugün ayrıca Lazca’nın yapay zekâ sistemlerine tanıtılması için önemli bir adımın eşiğindeyiz. Mozilla Common Voice üzerinden Lazca’yı yapay zekâya öğretmek için başlattığımız projenin altyapısını tamamladık ve yakında kamuoyuyla paylaşacağız.
Bunun yanı sıra, Lazca’nın yaşaması için medya ve akademi alanlarında da çalışmalar yürütüyoruz: Lazca içerik üretecek bir medya yapısının oluşması, üniversitelerde Laz dili ve edebiyatı bölümlerinin açılması, ve dilin kapsamlı biçimde dokümante edilmesi için somut adımlar atıyoruz.
Bizim isteğimiz yalnızca Lazca’nın değil, Türkiye’deki tüm tehlike altındaki dillerin yaşatılmasıdır. Bu dillerin devlet tarafından desteklenmesi, toplumun ise onları ortak kültürel miras olarak görmesi gerekir. Çünkü bir toplumun sahiplenmediği hiçbir dilin yaşaması mümkün değildir.
Lazca, diğer tüm diller gibi, bu coğrafyanın zenginliğidir. Tüm halkımızı bu değerleri korumaya, yaşatmaya, geleceğe taşımaya çağırıyoruz.
Nanaşi nena, gurişi nek’na.
Anadili yüreğin kapısıdır.
(Mİ)
Laz Enstitüsü