İstanbul’un Üsküdar ilçesine bağlı İcadiye Mahallesi’nde bulunan yaklaşık yedi dönümlük boş arsa, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırladığı imar düzenlemesiyle özel hastane alanına çevrildi.
Karar, 12 Kasım’da İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün internet sitesinde yayımlandı.
Cengiz Holding’e bağlı Ahen Maden Sanayi ve Ticaret AŞ’ye ait arsa, 9 Haziran 2006 tarihli Üsküdar Merkez Uygulama İmar Planı’nda “park alanı” ve kısmen “yol alanı” olarak yer alıyordu. Bakanlık, “Kentsel Dönüşüm Kanunu” olarak bilinen 6306 sayılı kanun kapsamındaki yetkisini kullanarak hem Üsküdar Belediyesi’ni hem de İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ni (İBB) devre dışı bıraktı.
Üsküdar’daki bu arsa için ‘normal’ senaryoda süreç şöyle işleyecekti: Mülk sahibi > Üsküdar Belediyesi’ne plan değişikliği talebi > Üsküdar Belediye Meclisi kararı > İBB Meclisi onayı/reddi.
Üsküdar Belediyesi konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmazken, belediye kaynakları konunun takip edildiğini ifade etti.
Riskli yapı, AKP seçim koordinasyon merkeziydi
Bakanlık, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği plan açıklama raporunda, parsel üzerinde ‘yıkılma riski taşıyan yapı’ olduğunu belirtiyor.
Açıklama raporundan: “Öte yandan parsel, riskli yapı parseli olup parselin tapu kaydına ‘6306 Sayılı Kanun gereğince riskli yapıdır. 2 kapı sayılı (Şablon: 6306 Sayılı Kanun Gereğince Riskli Yapı Beyanı)’ beyanı bulunmaktadır. Parsel üzerinde ekonomik ömrünü tamamlamış ve yıkılma riski taşıyan yapı bulunmaktadır. 14.12.2012 tarih ve 28498 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6306 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği’nin 18. Maddesinde planlama yetkisi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndadır.”
Google Haritalar’daki uydu ve sokak görüntülerine göre, arsa üzerinde tek katlı iki yapı ile bir prefabrik yapı bulunuyor. Prefabrik yapı, 2023 ve 2024 seçimlerinde AKP Üsküdar Seçim Koordinasyon Merkezi olarak kullanılmıştı.
AKP’nin 2023 yılında hazırladığı ‘Üsküdar Seçim Koordinasyon Merkezi’ videosu:
🇹🇷 Biz dönmeyiz bu yoldan…📍AK Parti Üsküdar Seçim Koordinasyon Merkezi pic.twitter.com/D2RQSSMYXu
— Emin Sarıoğlu (@Emin_Sarioglu) May 1, 2023
Söz konusu arazinin hemen bitişiğinde AKP Üsküdar İlçe Başkanlığı bulunuyor. Google Haritalar’ın sokak görünümü geçmişi incelendiğinde, alanın farklı dönemlerde de AKP tarafından kullanıldığı görülebiliyor.
Hastane için 20 bin metrekarelik inşaat hakkı
Plan açıklama raporuna göre, yaklaşık 6 bin 965 metrekare büyüklüğündeki parselde emsale tabi inşaat alanı 10 bin 448 metrekare olarak hesaplanıyor. Üç bodrum katın emsal hesabı dışında tutulmasıyla bu katlarda yapılabilecek 9 bin 403 metrekarelik kapalı alan da toplam inşaat hakkına ekleniyor. Böylece parselde fiilen 19 bin 851 metrekareye kadar inşaat yapılmasının önü açılıyor.
Düzenlemeyle birlikte, daha önce park ve yol gibi kamusal kullanıma ayrılmış donatı alanı da azalıyor. Plan raporunda, mahallelinin ortak kullanımına ayrılmış donatı alanında 1147 metrekarelik bir kayıp oluştuğu belirtiliyor.
Üç bodrum katın ‘emsal dışı’ bırakılması, bu alanların resmi inşaat hakkı hesabına dahil edilmeden inşa edilebildiği anlamına geliyor. Yani kağıt üzerinde emsal 1.50 görünürken, bodrum katlar sayesinde parselde fiilen çok daha yüksek bir kapalı alan ve yoğunluk oluşuyor.
*Bakanlığın ‘özel sağlık alanı’na çevirdiği yedi dönümlük arsa, haritada mavi kareyle gösteriliyor. Alanın çevresinde yer alan hastaneler ise kırmızıyla gösteriliyor.
Şirket: Arsanın tasarrufuyla ilgili henüz net bir karar alınmadı
Ahen Maden Sanayi ve Ticaret AŞ’nin konuya ilişkin görüşüne telefon ve e-posta yoluyla başvuruldu. Şirket yetkilisi, gönderdiği e-postada “arsanın tasarrufuyla ilgili henüz net bir karar alınmadığı” bilgisini paylaştı.
“Yasalar keyfi bir şekilde yorumlanıyor”
Mimar Doç. Dr. T. Gül Köksal, plan değişikliğine ilişkin kararı bianet’e değerlendirdi:
“Üst ölçekli planlara böyle parsel ölçeğinde müdahale edilmesi normal koşullarda mümkün olmayan bir uygulama. Ancak zorunlu bir gerekçe olursa mümkün. Zorunlu gerekçe de ne olabilir? Ağır bir hasar, can güvenliği tehdidi vb. yaşamsal bir sorun. Diğer yandan bu süreç nasıl işler? Alt ölçekte bir değişiklik talebi olur, o talep de plan hiyerarşisi bağlamında, yerel yönetim düzleminde ele alınır ve karara bağlanır.
“Kararın detaylarına baktığımızda bu işleyişlerin birçok açıdan ters yüz edildiğini görüyoruz. Öncelikle sahada yaşamsal bir tehdit yok. Konut dokusu içinde, birkaç ağaç barındıran mütevazi bir park alanı var. Parselde tek katlı, yapısal sorunu olmayan bir yapı gözüküyor. Ancak bakanlık eliyle burada bir risk olduğuna dair iddia üretiliyor. Bu iddia da 6306 sayılı yasa yoluyla meşrulaştırılmaya çalışılıyor. Ve de bu karar tepeden yerel yönetime bildiriliyor. Daha da fenası, riskli yapının yıkımı ardından buraya bir özel hastane yapmak üzere plan değişikliği öneriliyor.
“Bu vaka, çatışmalarla yıkıma uğrayan kentlerden deprem sonrasında yerle bir olan kentlere dek, ülkede uygulanan kentleşme politikasının bir tezahürü olarak, yasaların ve kent planlama birikiminin keyfi bir şekilde ‘yorumlandığı’ bir örnek gibi duruyor.”
(VC)