MKG, ‘2025 Yılı Kadın Gazetecilere Yönelik Hak İhlalleri Raporu’nu açıkladı
Mezopotamya Kadın Gazeteciler Derneği (MKG), “2025 Yılı Kadın Gazetecilere Yönelik Hak İhlalleri Raporu”nu dernek binasında düzenlediği basın toplantısı ile açıkladı.
Raporu açıklayan MKG Başkanı Roza Metina, Halep’in Şêxmeqsûd ve Eşrefiyê mahallerindeki saldırıları ve katliamları kınadı. Roza Metina, kadın gazetecilerin sistematik, çok katmanlı ve politik bir baskı rejimiyle karşı karşıya bırakıldığını belirterek, ihlallerin, basın ve ifade özgürlüğüne yönelik saldırıların münferit ya da geçici olmadığını; aksine iktidarların güvenlikçi, inkârcı ve erkek egemen politikalarının süreklilik kazanan bir parçası haline getirildiğini söyledi.
Roza Metina, 2025 yılının gazeteciliğin kamusal bir hak olmaktan çıkarılmak istendiği; hakikatin dolaşımının engellendiği ve basının denetleyici rolünün tasfiye edilmeye çalışıldığı bir yıl olduğunu vurguladı. Roza Metina, “Gazeteciler, haber yaptıkları için gözaltına alınmış, tutuklanmış, darp edilmiş, tehdit edilmiş, hedef gösterilmiş ve yargı mekanizmaları aracılığıyla uzun süreli baskı altında tutulmuştur. Bu süreçte gazetecilik faaliyeti suç gibi gösterilmiş; haber, röportaj ve dijital medya paylaşımları cezalandırma gerekçesi haline getirilmiştir. Böylece yalnızca gazeteciler değil, toplumun haber alma hakkı da doğrudan hedef alınmıştır” dedi.
‘Özgür Basın faaliyeti mücadele alanı olarak saldırıya uğramaktadır‘
Ortaya çıkan durumun gazeteciliğin susturulmasının yanı sıra denetim altına alınmak istenildiğini ifade eden Roza Metina, “İktidarların çizdiği sınırların dışında kalan her haber, her soru ve her görünürlük çabası baskıyla karşılık bulmuştur. Bu durum, basın özgürlüğünün fiilen askıya alındığı bir ortamın kalıcı hale getirilmek istendiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu süreç, aynı zamanda özgür basının tasfiye edilmesine yönelik sistematik bir müdahale niteliği taşımaktadır. Hakikati kamusal alana taşıyan, iktidar ilişkilerini sorgulayan ve halkların sesi olan özgür basın geleneği, bu baskı politikalarının doğrudan hedefi haline getirilmiştir. Gazetecilerin yürüttüğü Özgür Basın faaliyeti, bu nedenle yalnızca mesleki değil, politik bir mücadele alanı olarak saldırıya uğramaktadır” şeklinde belirtti.
‘Gazeteciler linç kampanyalarına maruz kaldı’
Roza Metina, gazetecilerin özellikle kadın katliamları, çocuğa yönelik her türlü suç, cezaevleri, kayyım politikaları, savaş, zorla göç ve devlet şiddeti gibi alanlarda yaptıkları haberlerin hedef alındığına dikkat çekti. Roza Metina, “Bu alanlarda yapılan her haber, iktidarların kurmak istediği sessizlik rejimini bozan bir müdahale olarak değerlendirilmiş ve cezalandırılmıştır. Bu yönüyle gazetecilere dönük saldırılar, yalnızca basın özgürlüğüne değil; kadın özgürlüğüne, toplumsal hafızaya ve hakikatin kendisine yönelik ideolojik bir saldırıdır. 2025 yılı boyunca yargı mekanizmaları, gazetecileri koruyan değil, onları cezalandıran bir aygıt olarak işletilmiştir. Soruşturmalar ve davalar, gazetecileri uzun süreli bir belirsizlik ve baskı altında tutmanın temel araçlarından biri haline getirilmiştir. Muğlak suçlamalarla açılan dosyalar, gazeteciliği kriminalize etmenin ve oto-sansürü derinleştirmenin bir yöntemi olarak kullanılmıştır. Örneğin, gazeteciler yaptıkları haberler gerekçe gösterilerek sabaha karşı ev baskınlarıyla gözaltına alınmış, haber takibi sırasında darp edilmiş, ters kelepçeyle alıkonulmuş ve ekipmanlarına el konulmuştur. Cezaevlerinde tutulan gazeteciler sürgün sevklerle ailelerinden ve mesleklerinden koparılmış, sağlık hakları engellenmiş, yazdıkları mektuplara ve ürettikleri haberlere el konulmuştur. Dijital alanda ise gazeteciler hedef gösterilmiş, tehdit edilmiş ve linç kampanyalarına maruz bırakılmıştır” sözlerine yer verdi.
‘Gazeteciler; devletlerin ve silahlı yapıların baskısıyla susturulmak istenmiştir’
Kürdistan’ın dört parçasında gazeteciliğin, inkâr ve imha politikalarının doğrudan hedefi haline getirildiğini söyleyen Roza Metina, “Hak ihlallerini, savaş suçlarını, zorla göçü, kayyım politikalarını ve cezaevlerinde yaşananları belgeleyen gazeteciler; devletlerin ve silahlı yapıların baskısıyla susturulmak istenmiştir. Özellikle Kürt gazeteciler, hem ulusal kimlikleri hem de kadın kimlikleri nedeniyle çifte baskıya maruz kalmaktadır. Kürt coğrafyasında yürütülen savaş ve güvenlik politikaları, hakikatin görünür kılınmasını engellemek amacıyla gazeteciliği doğrudan hedef almaktadır. Bu baskılar, Kürt halkının yaşadığı ihlallerin görünmez kılınmasına hizmet etmektedir. 2025 yılı boyunca Ortadoğu genelinde süren savaş ve çatışma ortamı, gazeteciliğe yönelik saldırılarla birlikte ilerlemiştir. Kuzey ve Doğu Suriye’de, Filistin’de, Irak’ta ve İran’da gazeteciler; bombardımanlar, silahlı saldırılar, gözaltılar, tehditler ve sansür uygulamalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Sivil katliamları, kadınlara yönelik şiddeti, zorla göçü ve savaş suçlarını belgeleyen gazeteciler hedef alınmıştır. Bu tablo, savaşın yalnızca askeri yöntemlerle değil; bilgi, hafıza ve hakikat üzerinde kurulan tahakkümle yürütüldüğünü göstermektedir” dedi.
Roza Metina, son olarak hem taleplerini hem de hak ihlallerine şu başlıklar altında sıraladı:
Gazeteciliğin suç olmaktan çıkarılmasını, gazetecilere yönelik tüm baskı, şiddet ve saldırıların derhal son bulmasını,
Haber takibi sırasında gözaltına alınan, tutuklanan, şiddete maruz bırakılan ve yargı baskısıyla susturulmak istenen tüm gazetecilerin serbest bırakılmasını,
Yargı mekanizmalarının gazetecileri cezalandıran bir araç olmaktan çıkarılmasını; haber, röportaj ve paylaşımların suçlama konusu yapılmasına son verilmesini,
Cezaevlerinde tutulan gazetecilerin sağlık, iletişim, çalışma ve ifade haklarının güvence altına alınmasını; sürgün sevk, tecrit ve keyfi disiplin uygulamalarına son verilmesini,
Güvenlik güçlerinin gazetecilere yönelik fiziksel şiddeti, tehditleri ve haber engellemelerinin durdurulmasını; bu ihlallerde sorumluluğu bulunan kamu görevlilerinin etkin biçimde soruşturulmasını,
Dijital medya alanında uygulanan sansür politikalarına, erişim engellerine ve kapatma kararlarına son verilmesini; internet ve dijital mecralarda ifade özgürlüğünün güvence altına alınmasını,
Gazetecilere yönelik cinsiyetçi söylem, tehdit, hedef gösterme ve dijital saldırılar karşısında etkili koruma ve yaptırım mekanizmalarının hayata geçirilmesini,
Kürdistan coğrafyasında yürütülen inkâr, imha ve savaş politikalarının parçası haline getirilen gazeteci hedefli saldırıların durdurulmasını; Kürt kadın gazetecilere yönelik özel baskı politikalarından vazgeçilmesini,
Kuzey ve Doğu Suriye, Filistin, Irak ve İran başta olmak üzere Ortadoğu’da gazetecileri hedef alan saldırıların durdurulmasını; savaş suçlarını ve hak ihlallerini belgeleyen gazetecilerin korunmasını,
Uluslararası basın ve ifade özgürlüğü mekanizmalarının Türkiye ve Ortadoğu’daki kadın gazetecilere yönelik ihlaller karşısında sessiz kalmamasını, izleme, raporlama ve yaptırım süreçlerini işletmesini talep ediyoruz.
Gazeteciler, tüm baskılara rağmen hakikati yazmaya, kadınların, halkların ve ezilenlerin sesini duyurmaya devam edecektir. Gazeteciliği susturma çabalarına karşı dayanışmayı büyütmeye, birlikte mücadele etmeye çağırıyoruz.
Hak ihlalleri
Gazetecinin yaşam hakkı ve güvenliğine yönelik ihlaller;
Saldırıya uğrayan gazeteci: 18
Evine baskın düzenlenen gazeteciler: 2
Gözaltına alınan gazeteciler: 28
İfadeye çağrılan gazeteciler: 16
Tutuklanan gazeteciler: 14
Kötü muameleye maruz kalan gazeteciler: 22
Tehdit edilen gazeteciler: 18
Haber takibi engellenen gazeteciler: 20
Hapishanelerde gazetecilere yönelik ihlaller: 11
Gazeteciye yönelik düşünce ve ifade özgürlüğü ihlalleri;
Hakkında soruşturma açılan gazeteciler: 16
Hakkında dava açılan gazeteciler: 25
Cezalandırılan gazeteciler: 22
Hapis cezası: 31 yıl 5 ay 17 gün
Para cezası: 40 bin 380 TL
Yargılaması devam eden gazeteciler dosya sayısı: 101
Kişi Sayısı: 175
Gazetecinin ekonomik/sosyal haklarına yönelik ihlaller;
İşine son verilen gazeteciler: 17
İnternet-dijital medya mecralarına yönelik erişim engeli;
Kapatılan internet sitesi: 3
Kapatılan dijital medya hesabı: 7
Erişim engeli getirilen sosyal medya içeriği: 27
Erişim engeli getirilen haberler: 1
Tutsak gazetecilerin listesi
Hatice Duman – Atılım Gazetesi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü
Özden Kınık – TRT Eski Çalışanı
Tutsak olarak 2 kadın gazeteci bulunmaktadır.
Kaynak: JINNEWS