Türkiye, Suriye’deki sürece kendisine bağlı ve Suriye Savunma Bakanlığına entegre edilen SMO grupları üzerinden müdahale etmektedir. Halep’te Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerine yönelik ambargo, kuşatma ve nihayetinde çatışmaya dönüşen süreç de Türkiye tarafından planlanmıştır
Doğan Cihan
Halep’te çoğunluğu Kürt ve Araplardan oluşan Şeyh Maksud, Eşrefiye ve Beni Zed mahalleleri, Suriye Savunma Bakanlığına bağlı gruplar tarafından top, havan, füze ve insansız hava araçlarıyla bombalandı. Dün ağır silahlarla başlayan saldırılar, Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerinin üçüncü kez hedef alınması anlamına geliyor. Önceki iki saldırının ardından ateşkes sağlanmış ve kısmen çatışmasızlık sürecine girilmişti. Ancak dün gerçekleşen saldırının, önceki girişimlerden farklı olarak daha planlı ve hazırlıklı şekilde başlatıldığı gözlemlendi.
Suriye Savunma Bakanlığı, saldırının Demokratik Suriye Güçleri (QSD) tarafından başlatıldığını iddia etse de, Nisan ayında Bakanlığın gözetiminde farklı konvoylarla QSD’nin bölgeden çekildiği ve kontrolün İç Güvenlik Güçleri’ne (Asayiş) devredildiği biliyor. Halep’te siyasi sorumluluk açısından muhatap Şam yönetimi olsa da, sahadaki durum bu resmi çerçevenin ötesinde daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor.
QSD ile Şam yönetimi arasında yapılan görüşmelerde, QSD’nin Savunma Bakanlığına entegrasyonu konusunda müzakerelerin sürdürülmesi kararı alınmıştı. Ancak bu kararın ardından Halep’te saldırıların başlaması, kamuoyunda ciddi soru işaretlerine yol açtı. Sahadaki tablo ise oldukça karmaşık; Suriye’de siyasi ve askeri anlamda bütünlükten söz etmek mümkün görünmüyor.
Türkiye, Suriye iç savaşının başlamasından bu yana oluşturduğu Suriye Milli Ordusu (SMO) grupları aracılığıyla sürece doğrudan müdahale etmekte ve kendi çıkarları doğrultusunda alan yaratmaya çalışmaktadır. 10 Mart Mutabakatı kapsamında QSD ile Şam yönetimi arasında yürütülen ve bir anlaşmaya varılan görüşmeleri Türkiye başından itibaren sabote etmeye çalışmış, bu yolla kendi ajandasını Suriye’de hâkim kılmayı hedeflemiştir. Türkiye, sahada fiilen mümkün olmayan QSD’nin kendini feshedip silah bırakmasını talep etmektedir. Ancak Suriye sahasını yakından bilen herkes bunun gerçekçi olmadığını ifade etmektedir. Türkiye, istediğini elde edemediğinde sürecin gelişimini saldırılarla engellemektedir.
Türkiye, Suriye’deki sürece kendisine bağlı ve Suriye Savunma Bakanlığına entegre edilen SMO grupları üzerinden müdahale etmektedir. Halep’te Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerine yönelik ambargo, kuşatma ve nihayetinde çatışmaya dönüşen süreç de Türkiye tarafından planlanmıştır. Siyasi sorumluluk Şam yönetiminde olsa da, sahada bu mahallelere saldıran güçler SMO gruplarıdır.
Halep’in Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerine saldıran gruplar:
62. Tümen: Türkiye’ye bağlı SMO çatısı altında faaliyet gösteren Sultan Süleyman Şah Tümeni (Amşat) grubundan oluşmaktadır. İç savaş boyunca Halep bölgesindeki saldırılarda Türk ordusuyla birlikte yer almış, Kürt güçlerine karşı çeşitli operasyonlara katılmıştır. Son olarak İngiltere tarafından Alevilere yönelik katliamlar nedeniyle yaptırım altına alınmıştır.
60. Tümen: Halep’in kuzey ve doğusunda faaliyet göstermektedir. Komuta kadrosu HTŞ ve SMO bünyesindeki farklı örgütlerden oluşur. Türkiye’ye yakınlığıyla bilinen El-Cebhe el-Şamiye öne çıkmaktadır. İç savaş sırasında Halep’teki saldırılarda aktif rol oynamış, farklı gruplarla ortak operasyonlara katılmıştır. Komutanı HTŞ üyesi Avad Muhammed (Ebu Kutaybe el-Şamiye)’dir.
72. Tümen: Sultan Murad, Sultan Muhammed el-Fetih, Liva el-Vakas, el-Muntasır b-Allah ve 51. Tümen olmak üzere beş Türkiye yanlısı örgütün birleşmesiyle kurulmuştur. SMO çatısı altında kuzey Suriye’de faaliyet göstermiş, Halep’teki saldırılarda Türk ordusuyla iş birliği yapmış ve Türkiye’den önemli destek almıştır. Ayrıca bu gruplardan savaşçıların Dağlık Karabağ savaşında Azerbaycan’a gönderilmesiyle de tanınmaktadır.
76. Tümen: Türkiye destekli Hamza Tümeni’nden oluşmaktadır. Üyelerinin çoğu Türkmen kökenlidir. İç savaş boyunca Halep’teki saldırılarda aktif rol oynamış, Türk ordusuyla iş birliği içinde Kürt güçlerine karşı operasyonlara katılmıştır. Komutanı El-Bab kasabasından Türkmen Seyfeddin Bulad (Ebu Bekir)’dır. 2016’da Hamza Tümeni komutanlığına atanmış, Afrin’e yönelik saldırılar nedeniyle Amerikan yaptırımlarına tabi tutulmuştur.
80. Tümen: Nureddin Zengi ve Mu’tasım Tümeni örgütlerinden oluşmaktadır. Türkiye destekli SMO bünyesinde yer alan bu yapı, iç savaş boyunca Halep’teki saldırılarda etkin şekilde rol almıştır.