Kurye Hakları Derneği’nin 2025 yılına ilişkin hazırladığı Moto Kurye Ölümleri Raporu, Türkiye’de hızla büyüyen moto kurye sektörünün ağır bedelini gözler önüne serdi. Derneğin derlediği verilere göre, yıl boyunca en az 44 moto kurye iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. Resmî bir veri tabanının bulunmaması nedeniyle bu sayının “asgari” olduğu vurgulandı.
ÖLENLERİN ÇOĞU GENÇ, 4’Ü ÇOCUK
Rapora göre yaşamını yitiren kuryelerin büyük bölümü gençlerden oluşuyor. Ölümlerin yüzde 61’i, 18-28 yaş aralığındaki 27 gence ait. Daha çarpıcı olan ise çocuk işçiliği gerçeği: 2025 yılında 18 yaş altındaki 4 çocuk kurye çalışırken hayatını kaybetti. Dernek, bu tablonun sektördeki denetimsizliğin kronikleştiğine işaret ettiğini belirtti.
İSTANBUL İLK SIRADA
İllere göre dağılımda İstanbul 13 ölümle ilk sırada yer alırken, İzmir 7 kayıpla ikinci sıraya yükseldi. Raporda İzmir’deki artışa özellikle dikkat çekilerek, riskin yalnızca belirli merkezlerle sınırlı olmadığı vurgulandı. Toplamda 18 farklı ilde moto kurye ölümü tespit edildi.
İŞ BASKISI YAPISAL ETKEN
Ölümler, çalışma biçimine göre neredeyse eşit dağıldı. Hayatını kaybeden kuryelerin yarısı büyük platform şirketlerinde, diğer yarısı ise restoran ve yerel işletmelerde çalışıyordu. Platform bazında ölümler Yemeksepeti, Trendyol, Fiyuu, Vigo ve Paket Taksi/Migros gibi şirketlerde yoğunlaştı.
Raporda, ölümlerin alkollü sürücü çarpması, kapı açılması, arkadan çarpma ve trafik ihlalleri gibi nedenlerle gerçekleştiği belirtilirken, bu vakaların “kaza” olarak nitelendirilemeyeceği vurgulandı. Uzun çalışma saatleri, hız baskısı, güvencesiz istihdam ve yetersiz ekipman kullanımının iş cinayetlerinin temel nedeni olduğu ifade edildi.
MESLEK HASTALIKLARI RİSKİ
Bu yıl raporda ayrıca meslek hastalıklarına da dikkat çekildi. Sürekli titreşim, ağır yük, egzoz dumanı ve olumsuz hava koşullarının kuryelerde bel-boyun fıtığı, solunum yolu hastalıkları ve kronik ağrılara yol açtığı belirtildi. Özellikle “esnaf kurye” modeliyle çalışanların Bağ-Kur statüsü nedeniyle meslek hastalığı tanısı almakta ciddi engellerle karşılaştığı kaydedildi.
Kurye Hakları Derneği, raporun sonunda Çalışma Bakanlığı ve TÜİK’e resmi veri paylaşımı çağrısı yaparken, moto kuryeliğin “çok tehlikeli meslekler” sınıfına alınmasını, çocuk işçiliğine karşı etkin denetim yapılmasını ve platform şirketlerinin kurye sayıları ile kaza verilerini kamuoyuna açıklamasını talep etti.