İlayda SORKU
Sosyal devlet ilkesini yıllardır kademeli biçimde zayıflatan AKP iktidarı, yurttaşı mağdur eden yeni bir düzenlemeye daha imza attı.
Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeyle ‘evde bakım’ yardımına ilişkin yönetmelik köklü biçimde değişti. Yeni yönetmelikle evde bakım hizmeti gören yurttaşların aldığı yardımın hangi koşullarda verileceği, kime ulaşacağı ve hangi durumlarda kesileceğine dair yeni şartlar getirildi. Düzenlemede en dikkat çeken madde ise engelli bireyin günlük yaşamını başka birinin desteği olmadan sürdüremediğinin yalnızca sağlık raporuyla değil, bakım raporuyla tespit edilmesinin zorunlu hale gelmesi oldu.
SES Genel Sekreteri Ferit Ceylan, yönetmeliğin engellilerin yaşam hakkını doğrudan etkilediğini söyledi. Ceylan, varsayımsal gelir uygulamalarının yoksul aileleri yardımdan mahrum bıraktığını belirterek şöyle konuştu: “Gerçekte elde edilmeyen kira ve taşınmaz gelirleri dikkate alınarak yoksul aileler sistem dışına itilmektedir. Yardımın kesilmesi engelli bireyin yaşamını doğrudan tehdit etmektedir. Denetim ve değerlendirme süreçleri keyfiliğe açıktır, hak arama yolları zayıflatılmıştır. Mevcut hak sahipleri daha ağır koşullara tabi tutulmuştur” dedi.
Düzenlemenin engelli bireyleri koruyan değil, eleyen bir düzenleme olduğunu belirten Ceylan, “Evde bakım yardımı hak olmaktan çıkarılmış, idarenin keyfi takdirine bırakılmıştır. Bakıma muhtaçlık tanımı sübjektif heyet kararlarına bağlanarak eşitsizlik ve keyfiyet kurumsallaştırılmıştır. Engelli bireylerin bakım emeği yok sayılmış, engelliler açıkça ayrımcılığa uğratılmıştır. Gelir hesabı sertleştirilerek yoksul aileler sistem dışına itilmektedir” dedi.
Yönetmeliğin geri çekilmesi için çağrı yapan Ceylan, taleplerini şöyle sıraladı:
• Değişiklikleri geri çekilmeli.
• Evde bakım yardımı hak temelli sosyal destek olarak yeniden düzenlenmeli.
• Ayrımcı hükümler kaldırılmalı.
• Gelir hesabında fiili gelir esas alınmalı.
• Süreç, sendikalar ve engelli örgütleriyle birlikte yeniden ele alınmalı.
∗∗∗
ARTILARI VE EKSİLERİ ORTADA
SES Genel Sekreteri Ferit Ceylan, düzenlemenin getirilerini ve götürülerini özetle şöyle sıraladı:
GETİRİLERİ
• Birden fazla engelli bulunan hanelerde kişi sayısı artışı (sınırlı etki)
• Geçici bakım veren değişikliğinde işlem kolaylığı (hak güvencesi zayıf)
• Araçlara ilişkin göstermelik istisna
GÖTÜRÜLERİ
• Evde bakım yardımının hak olmaktan çıkarılması
• Gelir hesabında varsayımsal gelir dayatması
• Denetimin baskı aracına dönüşmesi
• Bakım verenlerin güvencesizleştirilmesi