Çalışma hayatında en çok merak edilen kavramlardan biri haklı fesih nedir sorusudur. İş sözleşmesinin derhal sona erdirilmesini sağlayan bu hak, hem işçi hem de işveren açısından önemli sonuçlar doğurur. Haklı fesih hangi durumlarda yapılır, haklı fesih kimler yapabilir ve kıdem tazminatıyla ilişkisi bu haberde tüm yönleriyle ele alınıyor.
HAKLI FESİH NEDİR?
Haklı fesih, iş sözleşmesinin taraflardan biri için çalışmaya devam etmeyi çekilmez hâle getiren ciddi bir durumun ortaya çıkması halinde, sözleşmenin bildirim süresi beklenmeden derhal sona erdirilmesidir. Bu fesih türünde tarafın kusuru değil, ortaya çıkan ağır koşullar esas alınır.
HAKLI FESİH HANGİ DURUMLARDA YAPILIR?
Haklı fesih, işçi veya işveren için iş ilişkisinin sürdürülemeyecek noktaya gelmesi hâlinde gündeme gelir. Bu durumlar genel olarak sağlık, ahlak, iyi niyet ve zorlayıcı nedenler çerçevesinde değerlendirilir.
İşçi açısından haklı fesih nedenleri
Ücretin zamanında veya eksiksiz ödenmemesi
İşverenin işçiye hakaret, tehdit veya mobbing uygulaması
İşçinin sağlığını tehdit eden çalışma koşulları
Sigortasız çalıştırılma veya eksik prim bildirilmesi
İş tanımının esaslı şekilde değiştirilmesi
İşveren açısından haklı fesih nedenleri
İşçinin işvereni yanıltması veya güveni kötüye kullanması
Hırsızlık, sahtecilik gibi ağır ahlaka aykırı davranışlar
İşyerinde disiplin ve düzeni ciddi şekilde bozmak
İşçinin devamsızlık yapması
HAKLI FESHİ KİMLER YAPABİLİR?
Haklı fesih hakkı, hem işçi hem de işveren tarafından kullanılabilir. Ancak haklı fesih gerekçesinin somut, ispatlanabilir ve hukuka uygun olması gerekir. Aksi hâlde yapılan fesih haksız fesih sayılabilir.
HAKLI FESİH İLE İSTİFA ARASINDAKİ FARK
Kriter
Haklı Fesih
İstifa
Fesih Nedeni
Haklı ve ağır bir gerekçe
Kişisel tercih
Bildirim Süresi
Beklenmez
İhbar süresi gerekir
Kıdem Tazminatı
İşçi alabilir
Genellikle alınamaz
HAKLI FESİHTE KIDEM TAZMİNATI ALINIR MI?
İşçi tarafından yapılan haklı fesih durumunda, çalışma süresi en az bir yıl ise kıdem tazminatı hakkı doğar. İşverenin haklı feshi halinde ise işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz.
HAKLI FESİH NASIL YAPILMALI?
Fesih gerekçesi açık ve net şekilde belirtilmeli
Mümkünse yazılı bildirim yapılmalı
Deliller saklanmalı (ücret bordrosu, mesajlar, tanıklar)
Haklı fesih süresi var mı?
Haklı fesih hakkı, öğrenilen olaydan itibaren makul süre içinde kullanılmalıdır.
Haklı fesihte ihbar süresi olur mu?
Hayır. Haklı fesihte ihbar süresi beklenmez.
Haklı fesihte tazminat ödenir mi?
İşçi tarafından haklı fesih yapılmışsa, kıdem tazminatı ödenir.
Haklı fesih ispatlanmazsa ne olur?
Gerekçe ispatlanamazsa fesih haksız sayılabilir ve hukuki sonuçlar doğabilir.
Haklı fesih, iş ilişkisini çekilmez hâle getiren ağır durumlar karşısında taraflara tanınan önemli bir haktır. Ancak bu hakkın doğru gerekçelerle, usulüne uygun ve delillere dayalı şekilde kullanılması büyük önem taşır. Haklı fesih nedir, hangi durumlarda yapılır ve kimler yapabilir sorularına hâkim olmak, çalışma hayatında ciddi hak kayıplarının önüne geçebilir.